Koszty związane z czynnościami notariusza.

Koszty oraz zwolnienie z ich ponoszenia to temat rzeka. Nie sposób w krótkim tekście, którym z zasady jest post, zawrzeć wszystkie przypadki, w których osoba obowiązana będzie do ich poniesienia lub też z nich zwolniona.

Zgodnie z tytułem w tym poście skupić należy się na braku kosztów raczej niż ich występowaniem. A instytucją związaną z brakiem kosztów jest przede wszystkim zwolnienie. Ogólnie rzecz ujmując zwolnienie może być spowodowane tym, że:

a). osoba należy do pewnej kategorii podmiotów – wówczas możemy mieć do czynienia ze zwolnieniem podmiotowym,

b). osoba zamierza rozpocząć określone postępowanie, które należy do kategorii spraw wyłączonych od opłat- wówczas mówimy o tzw. zwolnieniach przedmiotowych.

c). osoba nie ma środków pieniężnych na pokrycie kosztów związanych z  czynnościami, jakie chciałaby przedsięwziąć, w takim wypadku możemy postarać się o zwolnienie osobiste

To do ostatniej kategorii zwolnień wpis nawiązuje. Zarazem nie chodzi o wszystkie zwolnienia, ale zwolnienia od ponoszenia opłat za czynności notarialne, a więc zwolnienie od obowiązku ponoszenia wynagrodzenia notariusza.

Zwolnienie od wynagrodzenia.

W pierwszej kolejności pamiętać trzeba, że regulacja obejmująca zwolnienie podmiotu od obowiązku ponoszenia kosztów związanych z wynagrodzeniem notariusza obejmuje przepisy podobne do norm regulujących zwolnienie od kosztów sądowych. Odpowiednie przepisy w tym zakresie znajdziemy w ustawie z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie w art. 6.

Wspomniany artykuł w paragrafie pierwszym przewiduje, że jeżeli strona czynności notarialnej nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść żądanego przez notariusza wynagrodzenia, może wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania o zwolnienie w całości lub w części od ponoszenia tego wynagrodzenia. To przytoczona norma, uszczegółowiona przez kolejne paragrafy decyduje kto, kiedy i w jaki sposób może uzyskać zwolnienie od obowiązku ponoszenia wynagrodzenia notariusza.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że takie zwolnienie może uzyskać wyłącznie strona czynności notarialnej, którą może być osoba fizyczna, w tym konsument lub przedsiębiorca, jak również, o czym decyduje art 6 par. 2 ustawy, osoba prawna.

Warunkiem uzyskania zwolnienia jest wystąpienie do Sądu z odpowiednim wnioskiem, w którym strona wskaże czy żąda zwolnienia od kosztów w całości czy w części oraz wykaże, że nie ma środków na poniesienie takiego wynagrodzenia.

Zauważyć trzeba w tym miejscu, że ustawa nie przewiduje jaka czynność notarialna podlega zwolnieniu, przez co należy przyjąć, że wszystko, co ustawowo znajduje się w kompetencji notariusza i za co przewidziane jest wynagrodzenie, może zostać potraktowane przez Sąd jako uprawniające do zwolnienia. Może to być więc m.in. umowa sprzedaży czy zamiany, stwierdzenie nabycia spadku lub jego dział albo sporządzenie testamentu.

Decydującym w kwestii zwolnienia jest spełnienie powyżej wskazanego warunku, a środkiem do tego celu jest odpowiednie uzasadnienie wniosku. Ustawa pozostawia w tej materii swobodę. To strona decyduje jakie informacje poda Sądowi i jakie dowody załączy w celu uwiarygodnienia swojego stanowiska. Pomocnym w konstrukcji wniosku może okazać się wzór oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, który znajdziemy  w Internecie. Wzór ten niezbędny jest, gdy osoba żąda zwolnienia od kosztów sądowych w sprawach cywilnych, jednak nie ma przeszkód, żeby konstruując wniosek o zwolnienie od ponoszenia wynagrodzenia notariusza, skorzystać z niego. Wg wzoru podać powinniśmy między innymi członków rodziny albo inne bliskie nam osoby, z którymi prowadzimy wspólnie gospodarstwo domowe. Nie to jest jednak najważniejsze. Przede wszystkim wskazać trzeba majątek strony- posiadane nieruchomości, w tym adres i powierzchnię, oszczędności, papiery wartościowe czy wierzytelności. Prócz tego nie możemy zapomnieć o dochodach jakie osiągamy i z jakiego tytułu.

Poza aktywami, strona nie może pominąć pasywów. I tak we wniosku wymienić należy długi, te długoterminowych jak i krótkoterminowe, a więc wszelkiego typu kredyty, pożyczki, hipotekę, czynsz najmu oraz wszelkie koszty ponoszone na życie, na mieszkanie oraz te związane ze zdrowiem, odżywianiem czy ubezpieczeniem. Strona nie powinna pomijać żadnych zobowiązań. Tylko wykazanie braku środków może pomóc w uzyskaniu zwolnienia.

Pełne wyszczególnienie przychodów i kosztów pozwoli nam na spełnienie wymagań formalnych i materialnych, od których zależy przeprowadzenie badania Sądu i ostateczna decyzja o zwolnieniu. Nie zapominajmy, że w Polsce hołduje się zasadzie swobody orzekania Sądów na podstawie i w graniach prawa, stąd ważne jest odpowiednie zmotywowanie Sądu, tak aby podjął korzystną dla nas decyzję.

W powyższym zakresie pomocna może okazać się pomoc adwokata, który pomoże skonstruować wniosek oraz wnieść go do odpowiedniego Sądu.

Zwolnienie osób prawnych.

Wspomniałem wcześniej, że prócz osób fizycznych, o zwolnienie może starać się również osoba prawna. Dla niej wymagania są nieco inaczej skonstruowane, bowiem musi ona wykazać, że nie ma dostatecznych środków na ponoszenie wynagrodzenia żądanego przez notariusza. Oczywiście pomimo innego ukształtowania warunku, zasada udzielania zwolnienia jest podoba. Sąd bierze jednak pod uwagę specyfikę funkcjonowania osób prawnych.

Uwzględnienie wniosku.

Z wnioskiem należy się udać, jak to wcześniej było wspomniane, do Sądu Rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania strony. W przypadku osób prawnych brak jest wskazania wprost w ustawie, do którego Sądu złożyć należy wniosek. Przyjąć jednak należy, że w takim wypadku, wobec braku miejsca zamieszkania takich osób, wniosek należy złożyć w miejscu siedziby podmiotu.

Po ustaleniu, że zachodzi potrzeba dokonania czynności notarialnej, Sąd uwzględnia wniosek i wyznacza notariusza do dokonania czynności notarialnej. Wówczas to Skarb Państwa wynagrodzi notariusza albo w całości- gdy strona zwolniona była w całości, albo w odpowiedniej części- gdy strona zwolniona była wyłącznie z części wynagrodzenia. W części, w której strona nie otrzymała zwolnienia, jest ona bowiem obowiązana samodzielnie dokonać stosownych płatności.

Wynagrodzenie notariusza a pobieranie przez niego podatku.

Na koniec należy zauważyć, że często z czynnościami notarialnymi nie wiąże się wyłącznie obowiązek poniesienia jego wynagrodzenia. Stosownie do przepisów Prawa o notariacie, notariusz występuje również w roli płatnika podatków. Przypomnieć należy, że rolą płatnika jest obliczenie, pobranie i odprowadzenie podatku zamiast podatnika, podatku, który obciąża podatnika. Tym samym pomimo zwolnienia strony od wynagrodzenia notariusza, ten w dalszym ciągu obowiązany będzie obliczyć, pobrać od strony i wpłacić odpowiedni podatek na konto organu administracji publicznej.

Zwolnienie z wynagrodzenie nie oznacza więc zwolnienia strony od obowiązku podatkowego, który realizowany jest przez notariusza jako płatnika. Należy o tym pamiętać.

Na zakończenie pamiętać należy, że zwolnienie od kosztów jest wyjątkiem od reguły ich ponoszenia. Nie w każdej sprawie i nie każdy wniosek spotka się z aprobatą Sądu i pozytywnym dla nas zakończeniem. Wobec jednak braku odpowiedniego majątku warto pamiętać o przedstawionej możliwości.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *