„Klauzula” prawomocności czy klauzula wykonalności. Z czym do Komornika? Z czym do Sądu wieczystoksięgowego?

Jak powszechnie wiadomo, postępowanie sądowe w Polsce jest zasadniczo dwuinstancyjne. Merytoryczne rozpoznanie sprawy wymaga zakończenia procesu w formie wyroku lub postanowienia. Mamy więc w każdym postępowaniu dwa orzeczenia- wyrok/postanowienie Sądu I instancji oraz wyrok/postanowienie Sądu II instancji. Dopiero po zakończonych dwóch etapach możemy mówić o prawomocnym zakończeniu sprawy.

Od zasady istnieją oczywiście wyjątki. Niekiedy wystarczy decyzja sądu pierwszej instancji, byśmy mieli do czynienia z prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy. Chodzi tu mianowicie o przypadki braku zaskarżenia orzeczenia w ustawowym terminie oraz wypadek odrzucenia apelacji bądź umorzenia postępowania w II instancji, co szczegółowo reguluje Kodeks postępowania cywilnego.

Postępowanie sądowe zakończone. Posiadamy wyrok Sądu pierwszej instancji albo dwa wyroki, ten pochodzący z Sądu pierwszej instancji i ten pochodzący od Sądu II instancji.

Czy to wystarczy, aby na nasz wniosek Komornik wszczął postępowanie egzekucyjne a Sąd wieczystoksięgowy dokonał odpowiednich wpisów? Teoretycznie powinno, wszak postępowanie zostało zasadniczo zakończone. Praktycznie istnieją dodatkowe wymogi formalne, które należy spełnić, by nasz wniosek był skuteczny.

Stwierdzenie prawomocności a klauzula wykonalności.

Obie instytucje uregulowane są w ustawie z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. z 2014r., poz. 101).

Stosownie do art. 364 § 1 k.p.c. prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony sąd pierwszej instancji na posiedzeniu niejawnym, a dopóki akta sprawy znajdują się w sądzie drugiej instancji – ten sąd. Stwierdzenia dokonuje sąd jednoosobowo.

Powyższa norma dotyczy stwierdzenia prawomocności. Należy zauważyć, że zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem zasadniczo stwierdzeniu prawomocności podlegają jedynie orzeczenia, które nie podlegają wykonaniu. Strona może posiadać interes prawny w stwierdzeniu prawomocności orzeczenia wyłącznie na inne potrzeby niż na cele związane z egzekucją.

I tak, stwierdzenie prawomocności dotyczyć może postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia. Jedynie pokrótce należy przypomnieć na przykładzie nieruchomości, że jeśli posiadacz samoistny posiada nieruchomość przez określony czas (20 albo 30 lat), może uzyskać jej własność właśnie w drodze uregulowanego w k.p.c. postępowania o zasiedzenie. Aby jednak taką nieruchomość, nabytą już przez posiadacza na podstawie prawomocnego postanowienia, móc wpisać do księgi wieczystej, czy też stworzyć dla niej odrębną księgę wieczystą, co ostatecznie potwierdzi jej nabycie, konieczne jest uzyskanie od Sądu stwierdzenia prawomocności. To z postanowieniem zaopatrzonym w taką „klauzulę” można udać się do Sądu wieczystoksięgowego i dokonać skutecznego wpisu do ksiąg wieczystych.

Podobnie rzecz się ma z postanowieniem stwierdzającym nabycie spadku. To prawomocne postanowienie, zaopatrzone w stosowną „klauzulę” pozwoli nam dokonać działu spadku czy też wpisać nowych właścicieli nieruchomości do ksiąg wieczystych.

Innym przypadkiem jest orzeczenie, w którym zasądzono od strony przegranej na rzecz zwycięzcy procesu, przybierające postać pieniężną, odszkodowanie, zadośćuczynienie czy też inne formy pieniężnej rekompensaty.

Klauzula wykonalności

Art. 776 k.p.c. wskazuje, że podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Zasadniczo więc, prócz innych wymagań przewidzianych w ustawie, aby wszcząć egzekucję, potrzebujemy tytułu wykonawczego. Jak wskazuje przy tym zdanie drugie, tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Mając zamiar udać się do komornika nie możemy więc zapomnieć o orzeczeniu, które jest prawomocne (nie w każdym przypadku jest to konieczne), ale które zarazem zaopatrzone jest w klauzulę wykonalności. To ta klauzula pozwoli nam bez przeszkód wszcząć postępowanie mające na celu odzyskanie zasądzonej kwoty.

Stosownie do treści art. 781 § 1 k.p.c. orzeczeniu, które pochodzi od sądu, klauzulę wykonalności nadaje sąd pierwszej instancji, w której sprawa się toczy lub toczyła. Sąd drugiej instancji nadaje natomiast klauzulę wykonalności, dopóki akta sprawy znajdują się w tym sądzie, co nie dotyczy Sądu Najwyższego i innych przypadków przewidzianych ustawą.

Aby otrzymać klauzulę wykonalności należy złożyć stosowny wniosek do właściwego Sądu, wskazać które postanowienia mają być zaopatrzone w tą klauzulę oraz przedłożyć w załączeniu posiadane orzeczenie lub zażądać odpisu konkretnego orzeczenia wraz z klauzulą wykonalności. Jeśli wszystko zostało wykonane właściwie, Sąd prześle nam odpowiedni dokument w wykonaniu naszego żądania.

Pomimo że opłaty za klauzulę wykonalności czy też za stwierdzenie prawomocności nie są wysokie, niekiedy ważne może być złożenie właściwego wniosku. Chodzi mianowicie o czas. Często klienci chcą jak najszybciej zakończyć cały proces, którego pierwszym etapem było złożenie odpowiedniego żądania do sądu. Wydanie prawomocnego orzeczenia to jednak, w naszym sformalizowanym systemie, najczęściej nie jest jeszcze koniec drogi do osiągnięcia celu postępowania, a więc odzyskania pieniędzy czy też potwierdzenia naszego statusu właściciela nieruchomości. Pamiętać należy, że złożenie błędnego wniosku, czy też brak stosownej opłaty lub załączników, przedłuży i to, jakby się wydawało, proste postępowanie incydentalne.

Z powyższych względów warto zwrócić się o pomoc do adwokata, który będzie wiedział nie tylko jak skutecznie poprowadzić postępowanie przed Sądem, ale równocześnie podpowie lub zastąpi w postępowaniu po uprawomocnieniu orzeczenia, które jest postępowaniem równie istotnym co wcześniejsze etapy dochodzenia swoich praw.

Należy dodać na końcu zastrzeżenie, że wpis nie wyjaśnia wszystkich sytuacji, w których mamy do czynienia w zakresie klauzuli wykonalności czy stwierdzenia prawomocności, jest jedynie zalążkiem problematyki i ma na celu ukazanie, z jakimi komplikacjami może spotkać się osoba w Sądzie oraz w postępowaniu po zakończeniu prawomocnego postępowania. Wszelkie problemy z pewnością będzie potrafił rozwiązać adwokat, do którego warto zwrócić się o pomoc.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *